Zijn uw kerstslingers al opgeborgen?

Octrooien kunnen ons heel wat leren over de geschiedenis van de technologieën.

Nu, midden januari, hebt u intussen uw kerstslingers alweer opgeborgen, wellicht met een vleugje heimwee. Lees dan even onderstaand artikel dat de geschiedenis verhaalt over kerstverlichting doorheen de octrooien.

De kaarsen

Sedert de jaren 1500 versieren families hun kerstbomen met kaarsen. Vastgepind op de takken met gesmolten was, was dat een heel moeilijke oefening met een niet te verwaarlozen risico op brand. Geleidelijk aan ruimde deze manier van bevestigen plaats voor kaarshouders met tegengewicht, iets veiliger en gemakkelijker om te gebruiken. Deze werden handmatig ineengeknutseld met het tegengewicht als een versiering, een stuk fruit of een nagemaakt beestje. Zo werd bijvoorbeeld het systeem US72,506 ontwikkeld in 1867 om de kaarsen op de kerstboom vast te zetten.


            
US72,506 - 1867                   US539,199 - 1895

De knijpers en klemmen worden pas later populair. In de werkhuizen in grote hoeveelheden geproduceerd, werden ze verkocht op markten en in de winkels. Ze hebben een pen om de kaars recht te houden, een schaaltje om de gesmolten was op te vangen en een knijper om op de tak van de kerstboom vast te pinnen. Het octrooi US539,199, bijvoorbeeld, beschrijft in 1895 een knijper met een veer.
Verscheidene modellen in die tijd zijn voorzien van een scharniersysteem om de kaars te regelen.

Het octrooi CH73688 van 1916 combineert een tegengewicht en een knijper.


CH73688 - 1916                                             US660,899 - 1900

De uitvindingen rond de kerstkandelaar volgen elkaar op in de jaren na 1890 en in de 20 eerste jaren van de 20ste eeuw en vertonen soms verrassende verfijningen zoals in het document US660,899 uit 1900 die aan het klassieke systeem een verstelbare reflecterende spiegel toevoegt.

Was was toen een kostbaar product en kaarsen verving men soms door heel kleine olielampjes zoals bij de uitvinding US373,958 uit 1887 of zelfs later door gasbranders zoals beschreven in het document US1,225,241 gedeponeerd in 1915.


US373,958 - 1887                                                           US1,225,241 - 1915

Elektrische slingers

In 1879 brevetteert Thomas Edison (US223.898) de eerste elektrische gloeilamp. Twee jaar later versiert Edward Johnson, vriend en vennoot, zijn huis in New York met de eerste lichtslinger, bestaande uit 80 'glazen eieren' gewikkeld in gekleurd papier.


US223,898 - 1879

Edison Electric Company begint kleine kerstlichtjes te verkopen in 1895. Eerst helder, om vervolgens verkocht te worden in het rood, groen en andere kleuren. In 1894 of 1895 is het Witte Huis versierd met een kerstboom met daarin honderden veelkleurige lampjes: dit illustere voorbeeld beschouwt men als het begin van de geschiedenis van de elektrische verlichting van de kerstboom.

Vanaf 1899 - 1900 beginnen de tijdschriften reclame te maken voor de huur van kerstslingers met lampen en de grootwarenhuizen versieren hun vitrines met verlichte bomen rond 1901. Deze versieringen waren echter te duur voor de gewone mensen. Het is wachten op de ontwikkeling van goedkopere technologieën om de elektrische verlichting voor zowat iedereen betaalbaar te maken.

En inderdaad, in 1903 verkoopt de American Eveready Company de eerste vooraf bekabelde en gebruiksklare slinger. General Electric en vervolgens Edison Electric schakelen over op deze technologie en starten de algemene verkoop van dit soort kerstslingers met lampjes waarbij geen elektricien nodig is en die daarom dus goedkoper zijn.
In 1907 heeft Ralph E. Morris, werknemer bij de New England Telephone Company, het idee om de lampen te miniaturiseren zoals hij die terugvond op de telefoonconsoles in de centrale.

Hierop volgt de commerciële ontwikkeling. De familie Sadacca die eigenaar is van een bedrijf voor fantasielichtjes komt al in 1917 met het idee om veelkleurige kerstlampjes in de winkel aan te bieden. Met hun bedrijf bouwen ze heel veilige slingers met kleine lampjes die een enorm succes kennen. Hieruit ontstaat in 1925 de firma NOMA Electric Company die gedurende 40 jaar de grootste fabrikant zal blijven van kerstverlichting in de VS.


US1,971,201 - 1928

In 1930 produceert Philips zijn eerste elektrische slingers voor de kerstboom. Deze bestaan uit 9 sokkels voor 9 lampjes van 14 volt.

Met de verdergaande uitvindingen worden de slingers steeds meer gesofisticeerd. In 1936 is een octrooi afgeleverd voor een versiering waarvan de buiselementen bevestigd zijn op draaiende steunen die men vastzet met zuignappen. Zo kan men de slinger bevestigen aan ramen en vitrines in verschillende vormen en afmetingen. In 1931 beschrijft het octrooi US1,791,533 een verlichtingstoestel in de vorm van een kerstboom met rozetten in verschillende kleuren aan de achterkant van de lampjes. 



US2,052,425 – 1936                                       US1,791,533 - 1931

Het octrooi US2,.028,342 afgeleverd in 1936 aan Westinghouse Lamp betrof de vaste montage van mini-lampjes met de elektrische draden vast gelast aan de glaswand om kerstslingers te maken. 

US2,028,342 - 1936                                            US2,110,353 - 1938

Het document US2,110,353 van 1938 betrof elektrische lichtsnoeren voorzien van miniatuur sockets, speciaal ontworpen voor de decoratieve verlichting van kerstbomen en bestudeerd om harmonieus te verspreiden zonder moeite in en op de takken.

Meer gesofisticeerde producten

In de loop van de hele 20ste eeuw gaan de slingers met gloeilampjes lang samen met de kaarsen. Deze lampjes werken net zoals de gloeilamp van Edison. Ze verspreiden licht over een breed spectrum; ze zien er wit uit en geven warmte af waardoor een al te droge kerstboom in brand kan vliegen, ook al zijn de lampjes veiliger dan kaarsen.

De eerste octrooien over kerstboomversieringen met warmte- of rookdetectie zoals in het document US4,075,614 (uit 1976) komen veelvuldiger op de markt naarmate deze technologie zich verder ontwikkelt.


US4,075,614 - 1976               US3,361,902 - 1965

De uitvinders hechten heel veel belang aan het toevoegen van speciale effecten bij de lichten zoals in het octrooi US3,361,902 waarbij aan de visuele effecten ook geluid is toegevoegd, zoals bijvoorbeeld het klingelen van een klok wanneer een thermostaat een bepaald peil heeft bereikt.

De ledslingers

In de jaren 1920 en 1930 waren het vooral de gloeilampen die men ging gebruiken om de kaarsen te vervangen. Ledlampen veroverden de markt in de jaren 1990.

De kerstslingers met ledlampen zijn energetisch veel efficiënter, genereren veel minder warmte en zijn dus veel veiliger in het gebruik. Met hun komst op de markt kon men veel verlichtingstechnieken en productconcepten nieuw aanpakken.

De eerste leds werden gebrevetteerd door Texas Instruments (US3.293.513). Het octrooi ‘Semiconductor Radiant Diode’ is afgeleverd in 1966 en betrof dioden werkend op galliumarsenide voor infraroodstraling.

US3,293,513 - Texas Instrument 1966  US4,039,890 - Monsanto 1977

In hetzelfde jaar verwierf General Electric een octrooi (US3,249,473) voor toevoeging van fosfor aan het galliumarsenide waarmee de eerste led ontstond met zichtbaar (rood) licht. Geleidelijk aan heeft men leds ontwikkeld waarvan de kleur afhankelijk is van de elektroluminescente samenstellingen die bij de productie weerhouden zijn.

Het octrooi US4,039,890 van Monsanto (1977) komt met een bidimensionaal lednet waarbij men de leds afzonderlijk kan aansturen om zo verschillende kleurweergaven te bekomen. Het is dankzij deze uitvinding dat onder andere de ledschermen van vandaag bestaan, gebaseerd op de combinaties van rood-blauw-groen, zowel als ook de kerstslingers waarvan met de lichtjes afzonderlijk kan aansturen met schakeringen van kleuren via de rode, groene en blauwe led’s.

De ledslingers hebben vrij snel de versieringen met gloeilampen vervangen, hoewel sommige daarvan nog uit nostalgie met de oorspronkelijke lampvorm geleverd worden, zelfs met een kaarsvlam.

     
US7,125,142 - 2004                            US2,782,296 - 1957

Slimme slingers

Het beheersen van de ledtechniek en hun flexibiliteit gebruikt men nu ook voor de lichtspelen geprojecteerd op gevels en die synchroon lopen op de maat van de muziek, eerst eenvoudig, maar later op heel complex uitgewerkte wijze. In 1995 kwam er een programmeerbaar verlichtingssysteem op de markt (US5.629.587 van 1995) met besturing van de duurtijd van de verlichting en van de lichtsterkte van de lampen.


US5,629,587 - 1995                                          US8,614,632 - 2013

In 2013 beschrijft het octrooi US8,614,632 een toestel dat geluidssignalen omzet naar signalen die RGB lampen aansturen en zo een lichtspektakel produceert.

Tot op heden is de innovatie gebaseerd op software en draadloze netwerken die heel mooi uitgewerkte licht- en klankspelen kunnen creëren.

Vandaag

In de kerstslingers zoals in het merendeel van de producten en technieken komen de Chinese octrooien het talrijkst voor. Deze gaan dan over technologieën zoals IoT, big data, Bluetooth, …enz.


CN110319412 - 2019      CN110296368 - 2019

Parallel met deze ontwikkelingen gaat het onderzoek naar andere decoratieve aspecten van kerstverlichting steeds verder. Wij citeren bijvoorbeeld deze slinger (WO2019/209526) die bedoeld is om de volledige kerstboom te ommantelen en alle andere versieringen te vervangen door middel van een goed bestudeerde omsluitende vorm waarmee men harmonieus de hele kerstboom aankleedt, of deze kerstboom in keramiek met ingebouwde leds (CN209528831).

WO2019/209526 - 2019                      CN209528831 - 2019

In tegenstelling tot deze technologische snufjes voor geeks neigt de mode terug naar het traditionele en is de verlichting van de kerstbomen met elektrische of zelfs gewone kaarsen helemaal terug. We stellen wel vast dat in Zweden bijvoorbeeld men de oude tradities zelfs nooit heeft opgegeven.

Bronnen

Opzoekingen van Sirris in de database Orbit de Questel

Tags: